HUKUKİ UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU

Hukuk uyuşmazlıklarının arabuluculuk yoluyla çözümlenmesinde uygulanacak usul ve esasları düzenlemek amacı ile hazırlanan “Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu” 22 Haziran 2012 tarih ve 28331 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı. 

Kanunun 3. maddesi gereği taraflar arabulucuya başvurma, süreci devam ettirme veya bu süreçten vazgeçme konusunda serbest olmakla beraber aynı zamanda arabulucunun önünde eşit hak ve yetkide değerlendirilmişlerdir.

GİZLİLİK YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Aksi kararlaştırılmış olmadıkça taraflar ve arabulucular kendilerine sunulan veya elde ettikleri bilgi ve belgeleri gizli tutmakla yükümlüdürler.

Bu yükümlülüğe aykırı hareket eden ve kişinin hukuken korunan menfaatinin zarara girmesine neden olan kişi 6 ( Altı ) aya kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır.

Taraflar, arabulucular veya üçüncü kişiler uyuşmazlıkla ilgili hukuk davası açılması veya tahkim yoluna gidilmesi durumunda aşağıda yazılı beyan ve belgeleri delil olarak kullanamaz, bunlar hakkında tanıklık yapamaz.

  • Taraflarca yapılan arabuluculuk daveti veya bir tarafın arabuluculuk faaliyetine katılma isteği.
  • Uyuşmazlığın arabuluculuk yolu ile sona erdirilmesi için taraflarca ileri sürülen görüşler ve teklifler.
  • Arabuluculuk faaliyeti esnasında, taraflarca ileri sürülen öneriler veya herhangi bir vakıa veya iddianın kabulü.
  • Sadece arabuluculuk faaliyeti dolayısıyla hazırlanan belgeler.

 

Söz konusu bilgiler ancak bir kanun hükmü tarafından emredildiği veya arabuluculuk süreci sonunda varılan anlaşmanın uygulanması ve icrası için gerekli olduğu ölçüde açıklanabilir.

ARABULUCULUK SİCİLİNE KİMLER KAYIT OLABİLİR?

Arabuluculuk siciline kayıtlı arabulucular, arabulucu unvanını ve bu unvanın sağladığı yetkileri kullanabilmektedirler. Arabulucular bu sicile kayıtları esnasında giriş ve sonrasında aylık olarak üyelik aidat ödemelidirler.  

 

 

Arabulucular siciline kaydolabilmek için;
a) Türk vatandaşı olmak,
b) Mesleğinde en az beş yıllık kıdeme sahip hukuk fakültesi mezunu olmak,
c) Tam ehliyetli olmak,
ç) Kasten işlenmiş bir suçtan mahkûm olmamak,
d) Arabuluculuk eğitimini tamamlamak ve Bakanlıkça yapılan yazılı ve uygulamalı sınavda başarılı olmak, gerekir.

Aksi kararlaştırılmadıkça arabulucuların ücreti, faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenir. Arabulucu ücret, masraf ve avans isteme hakkına sahiptir. Ücret ve masraflar taraflarca eşit olarak karşılanmaktadır.

ARABULUCUNUN AYDINLATMA VE EŞİT DAVRANMA ZORUNLULUĞU

Arabulucu görevini özenle, tarafsız ve şahsen yerine getirmek zorundadır. Arabulucu, tarafsızlığından şüphe duyulacak önemli hal ve şartların varlığı halinde iki tarafı da bilgilendirmekle yükümlüdür.

Arabulucu taraflarla ayrı ayrı veya bir arada görüşebilir.  Taraflar bu görüşmelere vekilleri aracılığı ile katılabilirler. Arabulucu, tarafları arabuluculuğun esasları, süresi ve sonuçları hakkında aydınlatmak zorundadır.

Arabulucular, arabulucu sıfatları ile görev yaptıkları uyuşmazlıklar ile ilgili açılan davalarda taraflardan birinin avukatı olarak görev yapamazlar.

REKLAM YASAĞI

Arabulucuların, iş elde etmek için reklam sayılabilecek her türlü teşebbüs ve harekette bulunmaları yasaktır.

Tabelalarında ve basılı kağıtlarında arabulucu, avukat ve akademik unvandan başka sıfat kullanmaları yasaktır.

ARABULUCUYA BAŞVURU

Taraflar dava açılmadan önce veya dava esnasında arabulucuya başvurma konusunda anlaşabilecekleri gibi mahkeme tarafından da arabulucuya başvurma konusunda taraflar teşvik edilebilir.

Taraflardan biri diğer tarafın arabuluculuk teklifine 30 gün içerisinde cevap vermez ise teklif reddedilmiş sayılır.

 

 

Aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu/lar taraflarca seçilir. Arabulucu, seçim sonrası mümkün olan en kısa sürede tarafları ilk toplantıya davet eder. Taraflar arabuluculuk usulünü serbestçe kararlaştırabilirler; kararlaştırılmamışsa arabulucu tarafların istekleri ve uyuşmazlığın hızlı bir şekilde yürümesi amacı çerçevesinde faaliyetlerini sürdürür.

Dava açıldıktan sonra tarafların birlikte arabulucuya başvuracaklarını beyan etmeleri halinde yargılama mahkemece 3 ayı geçmemek üzere ertelenir. Bu süre taraflarca başvuru üzerine 3 aya kadar uzatılabilir.

Arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.

ARABULUCULUK FAALİYETİNİ SONLANDIRAN DURUMLAR

  • Tarafların anlaşmaya varması.
  • Taraflara danışıldıktan sonra arabuluculuk için daha fazla çaba sarf edilmesinin gereksiz olduğunun arabulucu tarafından tespit edilmesi.
  • Taraflardan birinin karşı tarafa veya arabulucuya, arabuluculuk faaliyetinden çekildiğini bildirmesi.
  • Tarafların anlaşarak arabuluculuk faaliyetini sona erdirmesi.
  • Uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmadığının veya 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince uzlaşma kapsamına girmeyen bir suçla ilgili olduğunun tespit edilmesi.

 

TUTANAK HAZIRLANIR

Arabuluculuk faaliyeti sonunda, tarafların anlaştıkları / anlaşamadıkları / faaliyetin nasıl sonuçlandığı arabulucu tarafından hazırlanan tutanak taraflar veya vekilleri tarafından imzalanır. Bu tutanak arabulucu tarafından 1 ( Bir ) ay içinde Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü’ne gönderilir.

Arabulucu, faaliyetin sonra ermesinden itibaren 5 ( Beş ) yıl içinde görev bildirim yazısını, belge ve bilgileri ve tutanağı saklamak zorundadır.

Arabuluculuk faaliyeti sonucunda tarafların anlaşması durumuna anlaşmanın kapsamının belirtildiği anlaşma belgesi düzenlenir, taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır.

ANLAŞMA BELGESİNE İCRA EDİLEBİLİRLİK ŞERHİ ALINMASI DURUMUNDA ANLAŞMA İLAM NİTELİĞİNDE BELGE SAYILIR

Arabuluculuk faaliyeti sonunda bir anlaşmaya varılması durumunda taraflar bu anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilirler. Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa, anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesi, asıl uyuşmazlık hakkındaki görev ve yetki kurallarına göre belirlenecek olan mahkemeden talep edilebilir. Davanın görülmesi sırasında arabuluculuğa başvurulması durumunda ise anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesi, davanın görüldüğü mahkemeden talep edilebilir. Bu şerhi içeren anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır.

İcra edilebilirlik şerhinin verilmesi, çekişmesiz yargı işidir ve buna ilişkin inceleme dosya üzerinden de yapılabilir. Ancak arabuluculuğa elverişli olan aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda inceleme duruşmalı olarak yapılır. Bu incelemenin kapsamı anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığı hususlarıyla sınırlıdır.

Taraflar anlaşma belgesini icra edilebilirlik şerhi verdirmeden başka bir resmî işlemde kullanmak isterlerse, damga vergisi maktu olarak alınmaktadır.

 

ARABULUCULUK EĞİTİMİ

Arabuluculuk eğitimi, hukuk fakültesinin tamamlanmasından sonra alınan, arabuluculuk faaliyetinin yürütülmesiyle ilgili temel bilgileri, iletişim teknikleri, müzakere ve uyuşmazlık çözüm yöntemleri ve davranış psikolojisi ile yönetmelikte gösterilecek olan diğer teorik ve pratik bilgileri içeren eğitimi ifade eder.

Arabuluculuk eğitimi, bünyesinde hukuk fakültesi bulunan üniversitelerin hukuk fakülteleri, Türkiye Barolar Birliği ve Türkiye Adalet Akademisi tarafından verilir. Bu kuruluşlar Bakanlıktan izin alarak eğitim verebilirler. İzin verilen eğitim kuruluşlarının listesi elektronik ortamda yayımlanır.

İzin için yapılan yazılı başvuru sonrasında gerekli araştırma yapılacak ve en çok 3 yıl için geçerli olmak üzere izin verilecektir. Kanunun 24. maddesi gereği bu sürenin uzatılması mümkündür.

Bu Kanunun;

  • 28 ilâ 32 nci maddeleri ( kuruluş ve teşkilat / daire başkanlığı / daire başkanlığının görevleri / kurul / kurulun görevleri ) ile geçici maddeleri yayımı tarihinde,
  • Diğer hükümleri ise yayımı tarihinden bir yıl sonra,

 

yürürlüğe girer.

 

   © Tüm hakları saklıdır. GİZE HUKUK BÜROSU 2012.


BİLİŞİMSAN