AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUN

31 Mayıs 2012 tarih ve 28309 sayılı Resmi Gazete’de “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu kanunun amacı afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelerine ait usul ve esasları belirlemektir.

RİSKLİ YAPILARIN TESPİTİ

Riskli yapılar öncelikle masrafları kendilerine ait olmak üzere yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından Bakanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlarca yaptırılacak işlem ile tespit edilecek ve sonuç Çevre ve Şehircilik Bakanlığa veya İdareye bildirilecektir.

Bakanlık riskli yapıların tespitini süre vererek maliklerden isteyebilir. Bakanlığın verdiği süre içerisinde tespit yapılmaması durumunda tespitler Bakanlıkla veya İdarece yapılır veya yaptırılır.

YAPILAN TESPİT İŞLEMİNE İTİRAZ SÜRESİ 15 GÜN

Malikler, Bakanlık veya İdarenin yaptığı bu tespitlere 15 gün içinde itiraz edebilirler. Bu itirazlar Bakanlığın talebi üzerine üniversitelerce, ilgili meslek disiplini öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek dört ve Bakanlıkça, Bakanlıkta görevli üç kişinin katılımı ile teşkil edilen teknik heyetler tarafından incelenip karara bağlanır. Yapılan tespit işleminin masraflarından paydaşlar müteselsil sorumludurlar. 

Riskli olduğu tespit edilen yapılar tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir ve önce ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir ardından ise ayni ve şahsi hak sahiplerine bilgi verilir. 

Bakanlığın talebi üzerine Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında bulunan yerler de dahil olmak üzere, Hazine'nin özel mülkiyetinde bulunan riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarındaki taşınmazlardan; kamu idarelerine tahsisli olanlar, Milli Savunma Bakanlığı'nın görüşü alınıp Bakanlar Kurulu kararıyla; kamu idarelerine tahsisli olmayanlar ilgili kamu idaresinin görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na tahsis edilecek veya TOKİ'ye ve belediyeye bedelsiz devredilebilecektir. 

Hazine dışındaki kamu idarelerin mülkiyetinde olan taşınmazlar da TOKİ'ye veya belediyeye bedelsiz devredilebilecektir. Tahsis ve devir tarihinden itibaren 3 yıl içinde ve gerekli görülen hallerde bakanlığın talebi üzerine, Maliye Bakanlığı'nca uzatılan süre içinde amacına uygun kullanılmadığı tespit edilen taşınmazlar, bedelsiz olarak ve resen tapuda Hazine adına tescil edilecek veya önceki maliki olan kamu idaresine devredilecektir.

RİSKLİ ALANLARDA HER TÜRLÜ İMAR VE YAPILAŞMA İŞLEMİ GEÇİCİ OLARAK DURDURULACAK.

TOKİ veya belediye, kanun kapsamındaki proje ve uygulamalar süresince, riskli alanlarda, riskli alanların bulunduğu taşınmazlarda ve rezerv yapı alanlarında, her türlü imar ve yapılaşma işlemlerini geçici olarak durdurabilecek. Bu taşınmazlar, tahsis ve devir işlemleri sonuçlandırılıncaya kadar Maliye Bakanlığı'nca satılamayacak, kiraya verilemeyecek, tahsis edilemeyecektir.

Bakanlık, belediye ve TOKİ'nin talep etmesi halinde, hak sahiplerinin de görüşü alınarak, riskli alanlardaki yapılar ile riskli yapılara, elektrik, su, doğalgaz hizmetleri verilmeyecek, verilen hizmetler de durdurulacaktır.

GEÇİCİ KONUT - İŞYERİ TAHSİSİ - KİRA YARDIMI

Riskli yapıların yıktırılmasında öncelikle malikler ile anlaşma yoluna gidilmeye çalışılır. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı aynı hak sahibi olarak ikamet edenlere veya bu yapılarda işyeri bulunanlara geçici konut veya işyeri tahsisi veya kira yardımı yapılabilir. Bunların dışında riskli yapıyı kullanmakta olan kişilerle de Bakanlar kurulunca belirlenecek oranlarda yardım yapılmasına veya enkaz bedeli ödenmesine karar verilebilir.

MALİKLERE YIKIM İÇİN 60 GÜNLÜK SÜRE

Uygulamaya başlamadan önce; riskli yapıların yıkılması için maliklere 60 günden az olmayan süre verilir. Bu süre içinde yapı malik tarafından yıkılmaz ise tekrar süre verilerek idarece yıkılacağı bildirilir. Bu sürede de malikler tarafından yıkım yapılmaz ise bu yapıların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yıktırma işlemleri, yıktırma masrafı ile gereken diğer yardım ve krediler öncelikle dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere, mahallî idarelerin de iştiraki ile mülki amirler tarafından yapılır veya yaptırılır.

Süresinde yıkılmadığı tespit edilen riskli yapılar Bakanlıkça yıktırılır veya yıkılır.

Bakanlık veya İdare tarafından yapılan yıktırmanın masrafları, ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. Tapu müdürlüğü, yıkılan binanın paydaşlarının tapu kaydındaki arsa payları üzerine masraf tutarında müşterek ipotek tesis ederek Bakanlığa veya İdareye ve binanın ayni ve şahsi hak sahiplerine bilgi verir.

YIKIM SONRASI KARAR PAYDAŞLARIN ÜÇTE İKİ ÇOĞUNLUĞU İLE VERİLİR

Bina yıkılarak arsa haline gelen taşınmazlarda kat irtifakı veya kat mülkiyeti işlemleri tapu müdürlüğünce Bakanlığın talebi üzerine terkin edilir ve önceki vasfı ile değerlemede bulunularak veya malik ile yapılan anlaşmanın şartları tapu kütüğünde belirtilerek malikleri adına payları oranında tescil edilir.

Parsellerin tevhit edilmesine, münferit veya birleştirilerek veya imar adası bazında uygulama yapılmasına, yeniden bina yaptırılmasına, payların satışına, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine sahip oldukları hisseleri oranında paydaşların en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir.

Bu karara katılmayanların bağımsız bölümlerine ilişkin arsa payları, Bakanlıkça rayiç değeri tespit ettirilerek bu değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılır. Bu suretle paydaşlara satış gerçekleştirilemediği takdirde, bu paylar, Bakanlığın talebi üzerine, tespit edilen rayiç bedeli de Bakanlıkça ödenmek kaydı ile tapuda Hazine adına resen tescil edilir ve yapılan anlaşma çerçevesinde değerlendirilmek üzere Bakanlığa tahsis edilmiş sayılır veya Bakanlıkça uygun görülenler TOKİ’ye veya İdareye devredilir. Bu durumda, paydaşların kararı ile yapılan anlaşmaya uyularak işlem yapılır.

ACELE KAMULAŞTIRMA

Üzerindeki binanın yıkılmış olduğu arsa maliklerine yapılan tebligatı takip eden 30 gün içinde en az üçte iki çoğunluk ile anlaşma sağlanamaması halinde acele kamulaştırma yoluna gidilebilir. Bunlar iskan projelerinin gerçekleştirilmesi amacı ile kamulaştırma sayılır ve ilk taksit ödemesi belirlenen tutarın beşte biri oranındadır.

Kamulaştırma için anlaşma sağlanması hâlinde, Bakanlık, TOKİ veya İdare ile ilgililer arasında taşınmazın tescil veya terkinine ilişkin ferağ ve muvafakati de ihtiva eden sözleşme ve uzlaşma tutanağı tanzim edilir ve ilgili tapu müdürlüğüne gönderilerek kamulaştırmanın resen tapu siciline işlenmesi sağlanır.

ANLAŞMA İLE TAHLİYE EDİLEN BİNA MALİKLERİNE YARDIM

Anlaşma ile tahliye edilen, yıktırılan veya kamulaştırılan yapıların maliklerine ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak en az bir yıldır ikamet ettiği veya bunlarda işyeri bulunduğu tespit edilenlere konut, işyeri, arsa veya dönüşüm projeleri özel hesabından kredi veya mülkiyet ya da sınırlı ayni hak sağlayan ve usul ve esasları Bakanlıkça belirlenen konut sertifikası verilebilir. Bunlardan konutunu ve işyerini kendi imkânları ile yapmak veya edinmek isteyenlere de kredi verilebilir.

Yoksul veya dar gelirli olarak kabul edilenlere verilecek olan konut veya işyerleri; Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından, 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunda belirtilen usul ve esaslar uyarınca borçlandırma suretiyle de verilebilir.

GÜÇLENDİRME KREDİSİ

Kanunun uygulanacağı alanlar dışında olmakla birlikte kanunun amaçları çerçevesinde güçlendirilebileceği teknik olarak belirlenen yapılar için de dönüşüm projeleri özel hesabından ''güçlendirme kredisi'' verilebilecektir.

İDARİ İŞLEMLERE KARŞI AÇILAN DAVALARDA YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARI VERİLMEYECEKTİR

Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde dava açılabilecek olup, bu davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilemeyecektir.

CEZAİ HÜKÜMLER

Riskli yapıların tespiti, tahliyesi ve yıktırma iş ve işlemleri ile değerleme işlemlerini engelleyenler hakkında, işlenen fiil ve hâlin durumuna göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.

Riskli yapıların tespiti, bu yapıların tahliyesi ve yıktırılması iş ve işlemlerine dair görevlerinin gereklerini yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında, tabi oldukları ceza ve disiplin hükümleri uygulanır.

GECEKONDU SAHİPLERİNE YARDIM

Gecekondu sahibine, gecekondusuna karşılık konut verilinceye, nakde dönüştürülüp ödeninceye veya konut yapmak üzere arsa tahsisi yapılıncaya kadar nakdi yardım yapılabilecektir.

 

   © Tüm hakları saklıdır. GİZE HUKUK BÜROSU 2012.


BİLİŞİMSAN